Composteren is een van de meest eenvoudige manieren om afval nuttig te maken. Wat je normaal in de prullenbak gooit, kan na een paar maanden veranderen in een donkerbruine, kruimelige stof die je planten en moestuin enorm veel goed doet. Steeds meer mensen ontdekken dat deze manier van organisch afval verwerken niet alleen goed is voor het milieu, maar ook kosten bespaart. Je hoeft namelijk minder potgrond en meststof te kopen als je zelf compost maakt.
Wat er in je composthoop hoort en wat niet
Niet alles wat uit de keuken of tuin komt, is geschikt voor de composthoop. Groente en fruitschillen, koffiedik, theezakjes, grasmaaisel, bladeren en tuinafval zijn prima om toe te voegen. Dit soort organisch materiaal breekt goed af en geeft de compost zijn voedingsstoffen. Eierschalen mogen er ook in, die breken langzamer af maar voegen calcium toe. Wat je beter kunt weglaten, zijn vlees, vis, zuivelproducten en gekookt eten. Deze trekken ongedierte aan en zorgen voor nare geuren. Ziek plantenmateriaal hoor je ook niet toe te voegen, want ziekteverwekkers kunnen overleven en later je tuin besmetten. Een goede balans tussen zogenaamd groene resten, zoals keukenschillen en gras, en bruine resten, zoals droge bladeren en karton, zorgt voor het beste resultaat.
Hoe het proces van afbraak werkt
Achter het omzetten van tuinafval naar rijpe compost zit een heel klein maar druk werkend team. Bacteriën, schimmels en kleine beestjes zoals regenwormen breken het organische materiaal af. Dit gaat het snelst als de hoop vochtig genoeg is, maar niet doorweekt. Een goede vuistregel is dat het materiaal het gevoel moet hebben van een uitgeknepen spons. Zuurstof speelt ook een grote rol: door de hoop regelmatig om te zetten, krijgen de micro organismen de lucht die ze nodig hebben om hun werk te doen. De hoop wordt daarbij ook warm van binnen, soms wel vijftig tot zeventig graden Celsius. Die warmte helpt om onkruidzaden en ziektekiemen te doden. Na enkele maanden, afhankelijk van het seizoen en de zorg die je erin steekt, is het afval veranderd in een stabiel, humeuze aarde.
Composteren in een kleine tuin of op een balkon
Veel mensen denken dat je een grote tuin nodig hebt voor een composthoop, maar dat klopt niet. Voor wie weinig ruimte heeft, zijn er handige oplossingen. Een gesloten compostvat neemt weinig ruimte in en houdt ongedierte buiten. Wormencompostbakken zijn zelfs geschikt voor gebruik op een balkon of in een schuur. Daarin verwerken rode wormen het organische materiaal razendsnel tot een voedingrijke compost, de zogenaamde wormenmest. Bokashi is een andere methode die ook binnen werkt. Daarbij wordt keukensafval gefermenteerd met behulp van micro organismen op zemelen. Het resultaat is geen klassieke compost, maar een zure massa die je in de grond kunt graven of kunt toevoegen aan een gewone hoop. Al deze methoden maken het verwerken van organisch afval toegankelijk, ook zonder achtertuin.
Wat je met rijpe compost kunt doen
Als de compost klaar is, ruikt het naar een frisse bos en ziet het eruit als losse tuinaarde. Op dat moment is het klaar om te gebruiken. Je kunt het door de moestuin grond mengen om de bodemstructuur te verbeteren, zodat de grond water beter vasthoudt en lucht beter doorlaat. Rondom planten en struiken kun je het als een laag bovenop de grond leggen, een mulchlaag, die onkruid onderdrukt en vocht vasthoudt. In potten en bakken gebruik je het als toevoeging aan potgrond. Omdat het vol zit met voedingsstoffen zoals stikstof, fosfor en kalium, hebben planten minder extra bemesting nodig. Zo sluit de kring zich: wat ooit keukenafval was, voedt nu je tomatenplanten of je rozenperk.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat compost klaar is voor gebruik?
Hoe lang het duurt voordat compost rijp is, hangt af van meerdere factoren. Bij een actief beheerde hoop die je regelmatig omdraait en vochtig houdt, kan het al na twee tot drie maanden klaar zijn. Een hoop waar je weinig aan doet, heeft eerder zes tot twaalf maanden nodig. Het seizoen speelt ook een rol: in de zomer gaat het proces sneller door de warmte.
Waarom begint mijn composthoop te stinken?
Een composthoop die stinkt, heeft meestal te veel natte of stikstofrijke materialen zoals grasmaaisel, en te weinig droge materialen zoals karton of dode bladeren. Door wat verscheurd karton of droge bladeren toe te voegen en de hoop om te draaien zodat er meer lucht bij komt, lost de geur meestal snel op.
Mag je citrusschillen en uien in de composthoop gooien?
Citrusschillen en uien mogen wel in de composthoop, maar gebruik ze met mate. In grote hoeveelheden kunnen ze het proces vertragen omdat ze langzamer afbreken en soms de zuurgraad beïnvloeden. Snijd ze in kleinere stukken, dan gaat het afbreken sneller.
Is compost hetzelfde als potgrond?
Compost en potgrond zijn niet hetzelfde. Compost is een voedingrijke toevoeging die je door de grond mengt of bovenop strooit, maar het is niet geschikt als enige groeimedium voor planten in een pot. Potgrond bevat ook andere bestanddelen zoals veen of kokosvezel die zorgen voor de juiste luchtigheid en wateropname.
